درجهٔ حفاظت IP در چراغ

دو رقم IP چه می‌گویند

رقم اول حفاظت در برابر جسم‌های جامد و گرد و غبار است و از ۰ تا ۶ می‌رود. رقم دوم حفاظت در برابر آب است و از ۰ تا ۸ می‌رود؛ بعضی چراغ‌های صنعتی ۹K هم دارند که برای شست‌وشو با آب داغ پرفشار است. اگر به جای یکی از رقم‌ها X نوشته شده، مثل IPX4، یعنی آن رقم آزمایش یا اعلام نشده، نه این‌که هیچ حفاظتی ندارد.

IP65 دقیقاً یعنی چه

IP65 یعنی رقم اول ۶ و رقم دوم ۵: چراغ کاملاً غبارناپذیر است و جریان آب از هر جهت، مثل باران همراه با باد یا آب شلنگ، به داخلش نفوذ نمی‌کند. به همین دلیل IP65 حداقل رایج برای چراغی است که زیر باران قرار می‌گیرد؛ مثل چراغ روی نمای بی‌سایه‌بان، چراغ دیواری بیرونی یا چراغ نیزه‌ای باغچه.

چیزی که IP65 تضمین نمی‌کند غوطه‌وری است. چراغی که در گودالی می‌نشیند که آب در آن جمع می‌شود، یا در کف محوطه‌ای که آب‌گرفتگی دارد، حداقل IP67 می‌خواهد. و چراغی که دائم زیر آب است، مثل چراغ استخری و آب‌نما، حداقل IP68 با عمق اعلام‌شده.

رقم‌های آب روی هم جمع نمی‌شوند. IP67 لزوماً آزمون جریان آب IP65 را نگذرانده، چون غوطه‌وری و جریان آب دو آزمون جدا هستند. اگر چراغ هم باید شست‌وشوی پرفشار را تحمل کند و هم احتمال زیر آب رفتن دارد، دنبال چراغی باش که هر دو کد را با هم دارد، مثلاً IP65 و IP67، یا برای شست‌وشوی پرفشار IP66.

هر جا چه IP لازم است

جدول زیر حداقل رایج و پیشنهاد معمول را برای جاهای مختلف نشان می‌دهد. در ردیف‌های حمام و استخر، عددها حد ایمنی‌اند، نه سلیقه: کمتر از آن‌ها را نصب نکن.

همهٔ مدارهای حمام باید پشت کلید محافظ جان ۳۰ میلی‌آمپر باشند. برای چراغ داخل آب استخر، ترانس یا درایور بیرون از محدودهٔ آب نصب می‌شود و این کار همیشه کار برق‌کار دارای صلاحیت است.

دام‌های رایج

IP چراغ فقط به اندازهٔ نصبش معتبر است. گلند کابل نامناسب، درزی که آب‌بندی نشده یا ورودی کابلی که رو به بالاست، IP67 را از روز اول بی‌اثر می‌کند. برای اتصال‌های زیر خاک از جعبه‌تقسیم ژله‌ای یا IP68 استفاده کن.

آب داخل چراغ همیشه به معنی نشتی نیست. چراغ بیرونی با هر بار روشن و خاموش شدن گرم و سرد می‌شود و هوای مرطوب را، اغلب از راه کابل، به داخل می‌کشد. چراغ‌های خوب دریچهٔ هم‌فشاری دارند که جلوی این تعریق را می‌گیرد؛ این را از تأمین‌کننده بپرس.

IP دربارهٔ آفتاب و خوردگی چیزی نمی‌گوید. چراغ IP66 با بدنهٔ پلاستیکی ارزان در چند تابستان زرد و ترک‌دار می‌شود و بعد آب‌بندی‌اش هم از دست می‌رود. در محوطه، پلی‌کربنات مقاوم در برابر UV، پلکسی یا شیشهٔ سکوریت بخواه، و کنار دریا یا استخر، بدنه با رنگ مخصوص محیط دریایی یا استیل ۳۱۶.

درایور هم IP خودش را دارد. درایوری که بیرون از چراغ و در جای مرطوب نصب می‌شود باید خودش IP65 یا IP67 باشد یا داخل جعبهٔ آب‌بند برود. دمای کار را هم چک کن؛ در تابستان ایران، روی نمای آفتاب‌گیر، دمای محیط چراغ می‌تواند به ۴۵ تا ۵۰ درجه و بیشتر برسد.

مثال: ویلای شمال با حیاط ۱۵۰ متری

ویلایی در شمال داریم با ایوان سرپوشیده، دیوارهای بیرونی رو به باران، مسیر سنگ‌فرش ۲۰ متری از در حیاط تا ساختمان، چند درخت و یک استخر کوچک.

چراغ دیواری ایوان زیر سایه‌بان است، پس IP44 کافی است و IP54 بهتر. چراغ‌های روی دیوارهای رو به باران حداقل IP65 می‌خواهند. برای مسیر ۲۰ متری، چراغ چمنی با فاصلهٔ ۳ تا ۵ متر جواب می‌دهد؛ با فاصلهٔ ۴ متر، ۵ فاصله و ۶ چراغ IP65 لازم است.

برای نور زیر درخت‌ها، چراغ دفنی IP67 لازم است، که اگر روی مسیر عبور است مقاومت ضربهٔ IK08 تا IK10 هم داشته باشد. بهتر است بیرون از محدودهٔ تاج درخت بنشیند تا نور از پایین روی شاخه‌ها بیفتد، و جایی نباشد که آب باران در آن جمع می‌شود.

چراغ داخل آب استخر حداقل IP68 با عمق اعلام‌شده و ولتاژ ایمنی حداکثر ۱۲ ولت AC می‌خواهد و ترانسش بیرون از محدودهٔ آب نصب می‌شود. چون ویلا نزدیک دریاست، بدنهٔ همهٔ چراغ‌های بیرونی بهتر است استیل ۳۱۶ یا آلومینیوم با رنگ دریایی باشد؛ هوای نمکی آلومینیوم معمولی و استیل ۳۰۴ را می‌خورد. اگر نمای ساختمان با پروژکتور نما روشن می‌شود، همان قاعدهٔ IP65 یا IP66 برای آن هم برقرار است.

قدم بعدی

جای نصب هر چراغ را، حتی با یک عکس از حیاط یا حمام، برای مشاور سی‌بست بفرست. مشاور IP و IK لازم هر نقطه را می‌گوید و چراغ‌هایی را پیشنهاد می‌دهد که تأمین‌کننده‌شان این درجه را اعلام کرده است. سیم‌کشی و نصب را، به‌خصوص در حمام و استخر، حتماً به برق‌کار دارای صلاحیت بسپار.