هالوژن سقفی و چراغ توکار (داون‌لایت)

ثابت یا متحرک، و زاویهٔ تابش

مدل ثابت نور را عمود به پایین می‌تاباند و برای روشنایی عمومی اتاق کافی است. مدل متحرک را می‌شود چند درجه کج کرد تا نور روی تابلو، قفسه یا یک دیوار سنگی بیفتد؛ برای پذیرایی با تابلو، ویترین مغازه و راهروی دیوارکاری‌شده مناسب است. در بعضی مدل‌ها منبع نور عمیق‌تر داخل دهانه نشسته است؛ این مدل‌ها از زاویهٔ دید معمول کمتر چشم را می‌زنند و برای سقف‌های کوتاه و اتاق خواب انتخاب بهتری‌اند.

زاویهٔ تابش را هم در مشخصات ببین. برای سقف خانه با ارتفاع ۲٫۴ تا ۳ متر، زاویهٔ ۳۶ تا ۶۰ درجه نور پخش و یکنواختی می‌دهد. زاویهٔ حدود ۲۴ درجه یا کمتر دایرهٔ نور کوچک و پرنوری روی کف یا دیوار می‌سازد و برای تأکید روی یک نقطه است. اگر همهٔ چراغ‌های یک پذیرایی زاویهٔ بسته داشته باشند، کف پر از دایره‌های روشن و تاریک می‌شود.

وات، لومن و این‌که چه عددی را مقایسه کنیم

وات مصرف برق را می‌گوید، نه مقدار نور را. دو چراغ ۱۰ واتی از دو برند می‌توانند نور کاملاً متفاوتی بدهند. عددی که باید مقایسه شود لومن است، یعنی کل نوری که از چراغ بیرون می‌آید. همهٔ برندها لومن را اعلام نمی‌کنند؛ در جدول مقایسهٔ همین صفحه هر جا عددی اعلام نشده، همین را نوشته‌ایم و حدس نزده‌ایم.

اگر فقط وات معلوم است، برای یک برآورد خام می‌شود فرض کرد یک هالوژن ال ای دی معمولی برای هر وات حدود ۷۰ تا ۱۰۰ لومن بیرون می‌دهد. پس یک چراغ ۷ واتی چیزی در حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ لومن است. این فقط برآورد است و جای عدد خود برند را نمی‌گیرد. جملهٔ «معادل ۱۰۰ وات هالوژن» بدون عدد لومن را هم مشخصه حساب نکن.

یک مثال: پذیرایی ۲۵ متری با سقف ۲٫۸ متر

فرض کن پذیرایی ۵ در ۵ متر است، سقف کناف ۲٫۸ متر ارتفاع دارد و دیوارها روشن‌اند. برای روشنایی عمومی نشیمن معمولاً ۱۰۰ تا ۱۵۰ لوکس کافی است. با ۱۲ چراغ ۷ واتی که هرکدام حدود ۶۰۰ لومن نور می‌دهند، روی هم ۷۲۰۰ لومن داریم. همهٔ این نور به کف و میز نمی‌رسد: بخشی را دیوار و سقف می‌گیرند و چراغ با گذر زمان کمی افت می‌کند. اگر با احتیاط فرض کنیم حدود ۴۰ درصد آن به سطح کار برسد، به حدود ۲۹۰۰ لومن روی ۲۵ متر مربع می‌رسیم، یعنی حدود ۱۱۵ لوکس، که در همان بازهٔ رایج نشیمن است.

برای چیدمان، ۱۲ چراغ را می‌شود در سه ردیف چهارتایی گذاشت: در هر ردیف چراغ‌ها ۱٫۲ متر از هم و ردیف‌ها ۱٫۷ متر از هم، و چراغ‌ها و ردیف‌های کناری ۷۰ تا ۸۰ سانتی‌متر از دیوار. اگر کنار یک دیوار تابلو یا کتابخانه است، ردیف همان سمت را از مدل متحرک بگیر تا نور را به طرف دیوار بچرخانی. مصرف کل ۸۴ وات است، یعنی کمتر از ۴ وات بر متر مربع.

دمای رنگ همهٔ چراغ‌های یک فضا را یکسان بگیر؛ برای خانه معمولاً ۲۷۰۰ تا ۳۰۰۰ کلوین (آفتابی) یا ۴۰۰۰ کلوین (نچرال) انتخاب می‌شود و ترکیب این دو در یک سقف ناهماهنگ دیده می‌شود. این مثال نقطهٔ شروع است، نه طراحی قطعی؛ رنگ دیوار، مبلمان و لایه‌های دیگر نور عدد نهایی را عوض می‌کنند.

درایور، دیمر و کیفیت رنگ

بیشتر هالوژن‌های ال ای دی یک درایور دارند که برق ۲۲۰ ولت را به جریان مناسب ال ای دی تبدیل می‌کند؛ گاهی داخل بدنه است و گاهی جدا با یک کابل کوتاه. درایور جدا باید از دهانهٔ چراغ بیرون بیاید، چون اگر روزی خراب شود نباید برای تعویضش سقف را باز کرد. این را پیش از خرید از برند بپرس.

اگر می‌خواهی نور کم و زیاد شود، هم چراغ و هم درایورش باید دیمرپذیر باشند و نوع دیمر با درایور جور باشد. چراغی که دیمری نیست، پشت دیمر معمولاً چشمک می‌زند یا صدا می‌دهد. بسیاری از برندها دیمرپذیر بودن را در مشخصات ننوشته‌اند، پس این را هم مستقیم بپرس.

برای جاهایی که رنگ واقعی اشیا مهم است، مثل آشپزخانه، میز آرایش یا مغازهٔ پوشاک، چراغ با شاخص نمود رنگ (CRI) دست‌کم ۹۰ را ترجیح بده؛ برای راهرو و انباری عدد ۸۰ هم کافی است.

اشتباه‌های رایج در خرید هالوژن سقفی

اول، خرید از روی وات: چراغ پرمصرف‌تر لزوماً پرنورتر نیست. دوم، تعداد زیاد چراغ کم‌نور به‌جای تعداد معقول چراغ مناسب؛ سقفی که سی دهانه دارد شلوغ است و نورش هم یکنواخت‌تر نمی‌شود. سوم، خرید چراغ‌های یک فضا از چند برند یا چند سری مختلف؛ حتی با دمای رنگ اعلام‌شدهٔ یکسان، رنگ نور دو سری ممکن است کمی فرق کند و روی یک سقف به چشم بیاید.

چهارم، بی‌توجهی به رطوبت. برای سقف حمام، بالای دوش و وان دست‌کم IPX4 لازم است و اگر دوش دستی به چراغ آب می‌پاشد IPX5؛ برای سقف پیلوت و بالکن هم مدلی بگیر که برای فضای نیمه‌باز اعلام شده باشد. برق‌کشی و نصب در حمام را حتماً به برق‌کار دارای صلاحیت بسپار.

پنجم، فراموش کردن لایه‌های دیگر نور. هالوژن سقفی روشنایی عمومی را می‌دهد، اما نور ملایم شب را یک نور مخفی از دستهٔ نوار و پروفیل یا یک چراغ خطی در کنار آن بهتر می‌سازد. اگر می‌خواهی بعداً بدون سوراخ کردن دوبارهٔ سقف جای چراغ‌ها را عوض کنی، سیستم مگنتی را هم ببین، و برای دفتر کار با سقف مشبک، دستهٔ پنل گزینهٔ رایج‌تری است.