SMD یا COB؟

SMD چیست

در SMD، که مخفف قطعهٔ روی‌سطح‌نصب است، هر ال ای دی یک قطعهٔ کوچک جداست و ده‌ها یا صدها تای آن روی یک برد مدار چیده می‌شوند. نور از چند نقطهٔ پراکنده بیرون می‌آید. اگر جلویش دیفیوزر شیری باشد، این نقطه‌ها با هم یکی می‌شوند و نوری نرم و پخش می‌دهند.

SMD در چراغ‌هایی رایج است که نور پخش و یکنواخت می‌خواهند: پنل ال ای دی، نوارهای نوری، لامپ‌های حبابی، چراغ‌های روکار سقفی و بسیاری از هالوژن‌های توکار با دیفیوزر. چون ال ای دی‌ها روی سطح بزرگ‌تری پخش‌اند، گرما هم پخش‌تر است.

COB چیست

در COB، یعنی تراشه روی برد، تعداد زیادی تراشهٔ بسیار ریز مستقیم کنار هم روی یک پایه نشانده می‌شوند و یک لایهٔ فسفر زرد همه را می‌پوشاند. نتیجه یک سطح نورانی کوچک و یکپارچه است، معمولاً به شکل یک دایرهٔ زرد روی بدنهٔ چراغ.

چون منبع نور کوچک و فشرده است، با رفلکتور یا لنز می‌شود نور را خیلی دقیق جمع کرد و زاویه‌های باریک ساخت. سایه‌ای که می‌اندازد یکی و تیز است، نه چند سایهٔ کم‌رنگ. برای همین COB در اسپات‌ها، نور تأکیدی، اسپات ریلی و هالوژن سقفی متحرک رایج است.

در عوض، گرما هم در یک نقطهٔ کوچک جمع می‌شود. چراغ COB بدون هیت‌سینک آلومینیومی درست زود داغ می‌شود و نورش افت می‌کند. بدنهٔ فلزی پشت چراغ نشانهٔ خوبی است که سازنده این موضوع را جدی گرفته است.

مقایسه در یک جدول

جدول زیر فرق‌های اصلی را نشان می‌دهد. زاویه‌ها مقدار رایج‌اند و هر چراغ زاویهٔ خودش را در دیتاشیت دارد.

کدام بهتر است؟

هیچ‌کدام به‌طور کلی بهتر نیست. بازدهٔ نوری، عمر و کیفیت رنگ بیشتر به کیفیت تراشه، درایور و طراحی حرارتی چراغ بستگی دارد تا به SMD یا COB بودن. یک چراغ SMD خوب از یک چراغ COB بد بهتر است و برعکس. برای مقایسه، لومن چراغ، لومن بر وات، CRI و ادعای طول عمر را از دیتاشیت بخوان؛ مثلاً L80 در ۵۰ هزار ساعت، نه فقط «۵۰ هزار ساعت».

سؤال درست این است که نور را چطور می‌خواهی. اگر نور پخش و نرم برای روشن کردن کل فضا می‌خواهی، SMD با دیفیوزر طبیعی‌تر است. اگر نور جمع و متمرکز برای تابلو، قفسه یا ویترین می‌خواهی، COB با رفلکتور دقیق‌تر است.

در پروژکتور ال ای دی بیرونی هر دو را می‌بینی. پروژکتورهای پهن برای محوطه اغلب SMD با لنزهای کوچک‌اند و پروژکتورهای باریک برای نور زدن به ستون یا درخت بیشتر COB با رفلکتور. باز هم ملاک زاویه و لومن اعلام‌شده است، نه اسم فناوری.

خیرگی هالوژن COB

شکایت رایج از هالوژن COB این است که نگاه کردن به آن چشم را می‌زند. علتش این است که همهٔ نور از سطحی کوچک بیرون می‌آید و درخشندگی آن خیلی بالاست. اگر این تراشه نزدیک لبهٔ چراغ باشد، از بیشتر زاویه‌ها دیده می‌شود.

راه حل چراغی است که تراشه را عمیق‌تر داخل کاسه نشانده یا رفلکتور ضدخیرگی دارد، تا وقتی از زاویهٔ معمول نگاه می‌کنی خود تراشه را نبینی. برای اتاق خواب و جاهایی که آدم دراز می‌کشد و به سقف نگاه می‌کند، این موضوع مهم‌تر است. در سقف‌های کوتاه هم چراغ COB پرتوان را جایی نگذار که مستقیم در دید باشد.

مثال: پذیرایی ۲۵ متری با سقف ۲٫۸ متر

پذیرایی ۵ در ۵ متر داریم با سقف کناف ۲٫۸ متر و دیواری با سه تابلو. نور عمومی را با هالوژن توکار SMD با دیفیوزر و زاویهٔ ۶۰ درجه می‌دهیم و تابلوها را با سه اسپات COB با زاویهٔ ۲۴ درجه.

نور عمومی: ۱۵۰ لوکس ضرب در ۲۵ متر می‌شود ۳۷۵۰ لومن روی سطح؛ با ضریب ۰٫۴ حدود ۹۴۰۰ لومن نصب‌شده. با چراغ‌های ۸۰۰ لومنی می‌شود ۱۱٫۷، یعنی ۱۲ چراغ در سه ستون و چهار ردیف، با فاصلهٔ حدود ۱٫۲۵ تا ۱٫۷ متر از هم.

اندازهٔ لکهٔ نور: قطر دایرهٔ نور تقریباً دو برابرِ فاصله ضرب در تانژانت نصف زاویه است. چراغ ۶۰ درجه در فاصلهٔ ۲ متری از سطح میز دایره‌ای به قطر حدود ۲٫۳ متر می‌سازد که با فاصلهٔ ۱٫۲۵ تا ۱٫۷ متری چراغ‌ها روی هم می‌افتد و نور یکنواخت می‌شود. اسپات COB ۲۴ درجه در همان فاصله دایره‌ای حدود ۸۵ سانتی‌متری می‌سازد، تقریباً اندازهٔ یک تابلوی متوسط؛ همان چیزی که برای نور تأکیدی می‌خواهی. برای این‌که تابلو برجسته دیده شود، نور روی آن حدود ۳ تا ۵ برابر نور عمومی باشد.

قدم بعدی

اگر نمی‌دانی برای سقفت SMD بگیری یا COB، بگو نور برای چه کاری است و سقف چقدر بلند است. مشاور سی‌بست نوع چراغ، زاویه و تعداد را پیشنهاد می‌دهد و تأمین‌کننده‌هایی را معرفی می‌کند که مشخصات واقعی چراغشان را اعلام کرده‌اند.