چراغ مگنتی یا ریلی؟

فرق اصلی: ولتاژ ریل

در سیستم مگنتی، ریل با ولتاژ پایین کار می‌کند، معمولاً ۴۸ ولت DC. یک درایور مرکزی برق ۲۲۰ ولت را به ۴۸ ولت تبدیل می‌کند و به ریل می‌دهد، و هر ماژول، از اسپات کوچک تا تکهٔ خطی و آویز، با آهنربا به ریل می‌چسبد و از همان‌جا برق می‌گیرد. چون ماژول‌ها درایور داخلی ندارند، کوچک و سبک‌اند و ریل هم باریک است.

در چراغ ریلی معمولی، ریل برق شهر یعنی ۲۲۰ ولت را حمل می‌کند و هر چراغ درایور خودش را داخل بدنه یا در جعبه‌ای کنار بدنه دارد. چراغ با یک آداپتور قفل‌شونده به ریل وصل می‌شود. این چراغ‌ها معمولاً بزرگ‌تر و پرتوان‌ترند و برای سقف بلند و نور قوی مناسب‌اند.

در بازار ایران به ریلی که سه مدار جدا دارد «ریل سه‌فاز» می‌گویند. با آن می‌شود چراغ‌های روی یک ریل را در سه گروه جدا روشن و خاموش کرد، مثلاً ویترین، دیوارها و وسط مغازه. ریل تک‌مداره همهٔ چراغ‌ها را با هم روشن می‌کند.

مقایسه در یک جدول

جدول زیر فرق‌های اصلی را کنار هم گذاشته است. عددها مقدار رایج بازارند؛ ولتاژ و ظرفیت دقیق هر سیستم را از دیتاشیت همان سیستم بخوان.

کی مگنتی بهتر است

وقتی سقف کوتاه یا متوسط است و ظاهر مینیمال و باریک می‌خواهی. ریل مگنتی داخل شیار کناف تقریباً با سقف هم‌سطح می‌شود و فقط یک خط باریک دیده می‌شود.

وقتی می‌خواهی روی یک ریل چند نوع نور داشته باشی: اسپات برای تابلو، تکهٔ خطی برای نور عمومی و آویز بالای میز، همه از یک درایور و با یک ظاهر.

و وقتی بعداً می‌خواهی خودت، بدون ابزار، جای ماژول‌ها را عوض کنی. فقط بدان که ماژول‌های مگنتی معمولاً فقط روی ریل همان سیستم کار می‌کنند؛ پس سیستم را از تأمین‌کننده‌ای بگیر که فکر می‌کنی چند سال بعد هم ماژولش را داشته باشد.

کی ریلی بهتر است

وقتی سقف بلند است و نور قوی و متمرکز لازم داری، مثل مغازه، شوروم یا گالری با سقف سه و نیم متر به بالا. اسپات ریلی توان بیشتری در یک چراغ می‌دهد.

وقتی چیدمان مدام عوض می‌شود و چراغ‌ها زیاد جابه‌جا یا اضافه می‌شوند. چون هر چراغ درایور خودش را دارد، اضافه کردن یک چراغ حساب درایور مرکزی را به هم نمی‌زند؛ فقط ظرفیت مدار و ریل را باید چک کرد.

و وقتی می‌خواهی بعداً از تأمین‌کنندهٔ دیگری هم چراغ بگیری. آداپتورهای ریلی در بازار شکل‌های رایج‌تری دارند، ولی باز هم قبل از خرید بپرس آداپتور چراغ با ریل تو جور است یا نه.

مثال ۱: پذیرایی ۳۵ متری با سقف کناف ۲٫۸ متر

پذیرایی ۵ در ۷ متر با سقف کناف ۲٫۸ متر داریم و صاحب‌خانه ظاهر مینیمال می‌خواهد، پس ریل مگنتی توکار انتخاب می‌شود: دو ریل ۴ متری داخل شیار کناف، روی هم ۸ متر.

روی ریل‌ها ۱۰ اسپات ۱۰ واتی برای تابلوها و دیوارها و ۴ تکهٔ خطی ۲۰ واتی برای نور عمومی می‌نشیند. توان کل ۱۰۰ به‌علاوهٔ ۸۰، یعنی ۱۸۰ وات است. درایور را حدود ۸۰ درصد ظرفیت بار می‌زنیم، پس ۱۸۰ تقسیم بر ۰٫۸، یعنی دست‌کم ۲۲۵ وات درایور لازم است. اگر اسپات‌ها روی یک ریل و تکه‌های خطی روی ریل دیگر باشند، دو درایور جدا بهتر است: یکی دست‌کم ۱۲۵ واتی برای اسپات‌ها و یکی دست‌کم ۱۰۰ واتی برای نور عمومی، تا هر کدام جدا روشن شود.

نور عمومی را هم چک کنیم. اگر هر تکهٔ خطی ۲۰ واتی با بازدهٔ ۱۰۰ لومن بر وات حدود ۲۰۰۰ لومن بدهد، ۴ تکه ۸۰۰۰ لومن می‌شود؛ با ضریب ۰٫۴ روی ۳۵ متر، حدود ۹۱ لوکس. برای رسیدن به ۱۵۰ لوکس یا تکه‌های بیشتری لازم است یا نور مخفی و آباژور کنار آن.

مثال ۲: مغازهٔ ۵۰ متری با سقف ۳٫۵ متر

مغازه‌ای ۵۰ متری با سقف ۳٫۵ متر داریم که چیدمانش هر فصل عوض می‌شود. چراغ ریلی با ریل سه‌فاز انتخاب می‌شود: مدار اول ویترین، مدار دوم دیوارها، مدار سوم وسط مغازه.

برای نور عمومی ۴۰۰ لوکس: ۴۰۰ ضرب در ۵۰ می‌شود ۲۰۰۰۰ لومن روی سطح. با ضریب بهرهٔ ۰٫۶ و ضریب نگهداری ۰٫۸، حدود ۴۱۷۰۰ لومن نصب‌شده لازم است. با اسپات‌های ۳۰ واتی ۳۰۰۰ لومنی می‌شود ۱۳٫۹، یعنی ۱۴ اسپات. ویترین هم نور جدا و قوی‌تری می‌خواهد، چند برابر نور عمومی.

این ۱۴ اسپات روی هم ۴۲۰ وات‌اند و هر کدام درایور خودش را دارد؛ برق‌کار فقط باید ظرفیت مدارها و ریل را با این توان و چراغ‌های ویترین حساب کند.

یک نکتهٔ ایمنی و قدم بعدی

هر دو سیستم در نهایت به برق ۲۲۰ ولت وصل می‌شوند؛ مگنتی از راه درایور ال ای دی و ریلی مستقیم. درایور باید جایی نصب شود که برای تعویض در دسترس باشد. سرریل، اتصال‌ها و درایور را هم از همان سیستم بگیر، و اجرای برق‌کشی و نصب را به برق‌کار دارای صلاحیت بسپار.

اگر هنوز بین این دو مردّدی، ابعاد فضا، ارتفاع سقف و این‌که چقدر قرار است چیدمان عوض شود را به مشاور سی‌بست بگو. مشاور سیستم مناسب را پیشنهاد می‌دهد و تأمین‌کننده‌ای را معرفی می‌کند که ریل، ماژول و درایورش را کامل دارد.