تبدیل وات به لومن

وات، لومن و لومن بر وات

وات توانی است که چراغ از برق می‌گیرد. لومن مقدار کل نوری است که از چراغ بیرون می‌آید. نسبت این دو، یعنی لومن بر وات، بازدهٔ نوری چراغ است و نشان می‌دهد هر وات برق چقدر نور می‌سازد.

فرمول تبدیل همین است: لومن برابر است با وات ضرب در لومن بر وات. چراغی ۱۰ واتی با بازدهٔ ۱۰۰ لومن بر وات حدود ۱۰۰۰ لومن نور می‌دهد. امروز بازدهٔ یک چراغ ال ای دی خوب حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ لومن بر وات است، و چراغ‌های تزئینی، که بخشی از نورشان در شیشه و پارچه و طرح بدنه گم می‌شود، معمولاً زیر ۸۰.

لومن، لوکس و کندلا یکاهای نورسنجی‌اند و کندلا یکی از هفت یکای پایهٔ دستگاه بین‌المللی یکاهاست. لازم نیست تعریف دقیقشان را حفظ کنی؛ همین‌قدر بدان که لومن نور خروجی چراغ است و لوکس نوری که روی هر متر مربع از یک سطح می‌نشیند.

جدول تبدیل وات به لومن برای ال ای دی

چون بازدهٔ چراغ‌ها متفاوت است، جدول زیر هر وات را با سه بازدهٔ رایج تبدیل کرده: ۸۰ لومن بر وات برای چراغ‌های تزئینی یا ارزان، ۱۰۰ برای چراغ معمولی خوب، و ۱۳۰ برای چراغ‌های پربازده.

این عددها تقریبی‌اند و جای دیتاشیت را نمی‌گیرند. اگر تأمین‌کننده لومن را اعلام کرده، همان عدد ملاک است.

لامپ قدیمی ۶۰ وات حالا چند وات ال ای دی است؟

برای کسی که هنوز با لامپ رشته‌ای فکر می‌کند، معادل‌های رایج روی جعبهٔ لامپ‌ها این است: لامپ رشته‌ای ۴۰ وات حدود ۴۵۰ لومن، ۶۰ وات حدود ۸۰۰، ۷۵ وات حدود ۱۱۰۰ و ۱۰۰ وات حدود ۱۶۰۰ لومن نور می‌داد. با ال ای دی ۱۰۰ لومن بر وات، همین نورها با حدود ۴٫۵، ۸، ۱۱ و ۱۶ وات به دست می‌آیند.

به عبارت «معادل ۱۰۰ وات» روی جعبه، اگر عدد لومن کنارش نیست، اعتماد نکن. این عبارت از روی لامپ‌هایی ساخته شده که دیگر در بازار نیستند و معیار ثابتی پشتش نیست. عدد لومن را بخواه.

سه دام در خواندن لومن

اول، لومن تراشه به جای لومن چراغ. بعضی دیتاشیت‌ها لومن خود ال ای دی را می‌نویسند، نه نوری را که بعد از لنز و دیفیوزر و قاب از چراغ بیرون می‌آید. فرق این دو می‌تواند ۲۰ تا ۴۰ درصد باشد. همیشه بپرس عدد لومن مال چراغ است یا مال تراشه.

دوم، دمای رنگ و CRI. نسخهٔ آفتابی یک چراغ و نسخهٔ با CRI بالاتر آن معمولاً با همان وات کمی لومن کمتری می‌دهند. لومن همان نسخه‌ای را بخوان که می‌خری.

سوم، بازدهٔ بیش از حد. اگر چراغی بازدهی خیلی بالاتر از بازار با قیمتی خیلی پایین‌تر اعلام کرده، ممکن است تراشه‌ها را بیش از ظرفیت کار کشیده باشد و نورش زود افت کند. برای عدد غیرعادی، گزارش آزمون بخواه.

از لومن به لوکس: نور روی میز و کف

لوکس یعنی لومن روی هر متر مربع. ولی همهٔ لومن چراغ به سطح کار نمی‌رسد؛ بخشی به دیوار و سقف می‌خورد و بخشی با گذشت زمان کم می‌شود. برای همین حساب ساده این است: لوکس برابر است با «لومن کل ضرب در ضریب بهره ضرب در ضریب نگهداری» تقسیم بر متراژ. در اتاق روشن ضریب بهره حدود ۰٫۵ تا ۰٫۷ و ضریب نگهداری برای ال ای دی حدود ۰٫۸ است.

مثال: اتاق خواب ۱۵ متری با سقف ۲٫۷ متر

اتاق خوابی ۳ در ۵ متر با سقف کناف ۲٫۷ متر داریم و ۱۰۰ لوکس نور عمومی می‌خواهیم. ۱۰۰ ضرب در ۱۵ یعنی ۱۵۰۰ لومن باید روی سطح بنشیند. با ضریب بهرهٔ ۰٫۵ و ضریب نگهداری ۰٫۸، چراغ‌ها باید روی هم ۱۵۰۰ تقسیم بر ۰٫۴، یعنی ۳۷۵۰ لومن بدهند.

اگر هالوژن سقفی ۷ واتی با بازدهٔ ۱۰۰ لومن بر وات بگیری، هر چراغ ۷۰۰ لومن می‌دهد و ۳۷۵۰ تقسیم بر ۷۰۰ می‌شود ۵٫۴، پس ۶ چراغ. نتیجه: ۶ ضرب در ۷۰۰ ضرب در ۰٫۴ تقسیم بر ۱۵، یعنی ۱۱۲ لوکس، با مصرف ۴۲ وات یا ۲٫۸ وات بر متر مربع.

حالا فرض کن چراغ ارزان‌تری با همان ۷ وات ولی بازدهٔ ۷۰ لومن بر وات پیدا کرده‌ای. هر چراغ ۴۹۰ لومن می‌دهد و برای همان نور ۸ چراغ لازم است، چون ۳۷۵۰ تقسیم بر ۴۹۰ می‌شود ۷٫۷. یعنی دو سوراخ بیشتر در سقف و ۵۶ وات مصرف به جای ۴۲. وات یکی بود، نور نه.

یک قاعده برای همهٔ چراغ‌ها

همین حساب برای لامپ ال ای دی با سرپیچ معمولی، برای هالوژن توکار و برای پنل ال ای دی سقف کاذب اداری یکی است. فقط مراقب باش در چراغ‌هایی که لامپ را داخل حباب یا آباژور می‌گذارند، بخشی از نور در خود چراغ می‌ماند؛ لومن لامپ با لومن خروجی آن چراغ یکی نیست.

اگر می‌خواهی بدانی برای اتاقت چند چراغ با چه لومنی لازم است، متراژ، ارتفاع سقف و کاربری اتاق را به مشاور سی‌بست بگو. مشاور حساب لومن و تعداد را انجام می‌دهد و چراغ‌هایی را پیشنهاد می‌دهد که تأمین‌کننده‌شان لومن واقعی را اعلام کرده است.